Co to jest cyberprzemoc?

• Cyberprzemoc (agresja elektroniczna) – prześladowanie, zastraszanie, nękanie, wyśmiewanie innych z wykorzystaniem Internetu lub urządzeń elektronicznych, np. telefonu komórkowego.

Cechy cyberprzemocy

• Sprawca pozornie może być trudny do ustalenia, nie jest jednak anonimowy!
• Materiały rozpowszechniane są bardzo szybko i są ogólnodostępne. Trudno je również usunąć z sieci – jest to niemal niemożliwe.
• Bardzo łatwo zarówno stać się jej ofiarą, jak i się jej dopuścić na powstających coraz częściej forach internetowych, portalach społecznościowych czy czatach.

Formy cyberprzemocy

1. 1.     Naruszenie wizerunku

Działania:

• Upublicznianie wizerunku lub danych osoby bez jej wiedzy lub zgody.

Formy:

• Umieszczenie zdjęcia lub filmu przedstawiającego kogoś na stronie internetowej, na blogu, w serwisie społecznościowym itp., pisanie postów związanych z tą osobą.

1. 2.     Naruszenie czci

Działania:

• Obrażanie lub znieważanie osoby z wykorzystaniem Internetu lub telefonu.
• Kierowanie oszczerstw wobec tej osoby, które mogą ją poniżyć.
• Użycie wizerunku osoby w celu jej ośmieszania.
• Wypowiadanie pod adresem pokrzywdzonego znieważających go wulgaryzmów lub ubliżających określeń.

Formy:

• Umieszczenie wizerunku osoby w celu jej upokorzenia, np. na stronie internetowej, na blogu, w serwisie społecznościowym, rozesłanie e-mailem lub za pomocą telefonu komórkowego.
• Umieszczanie w Internecie lub przesyłanie obrażających kogoś treści i opinii.
• Tworzenie kompromitujących blogów, fałszywych kont i profili w serwisach społecznościowych.

1. 3.     Włamania

Działania:

• włamanie do miejsca w Internecie strzeżonego hasłem lub innym zabezpieczeniem, np.:
  • na konto e-mailowe,
  • na profil w serwisie społecznościowym,
  • na bloga,
  • inne miejsce strzeżone hasłem lub innym zabezpieczeniem w celu uzyskania jakichś informacji.
• wprowadzanie zmian tj.: zmiana hasła, dokonanie zmian w treści czy w wyglądzie strony/profilu, dodanie lub usunięcie zdjęć, niszczenie, uszkadzanie.

1. 4.     Groźby

Działania:

• Grożenie komuś popełnieniem przestępstwa (np. pozbawieniem życia) przez Internet.
• Zmuszanie osoby do działania w określony sposób pod groźbą.

Formy:

• Przesyłanie gróźb drogą e-mailową lub za pomocą innych narzędzi dostępnych w Internecie, takich jak czat, komunikatory, forum.
• Grożenie innej osobie przy użyciu Internetu lub telefonu komórkowego.

1. 5.     Wulgaryzmy

Działania:

• Używanie w Internecie wulgarnych zwrotów (w miejscach dostępnych powszechnie, czyli nie wymagających np. znajomości hasła i logowania się).
• Umieszczenie w Internecie nieprzyzwoitego zdjęcia, rysunku, obrazu.

1. 6.     Nękanie

Działania:

• Złośliwe niepokojenie jakiejś osoby w celu dokuczenia jej.
• Natarczywe powtarzanie jakiegoś działania w Internecie wbrew woli danej osoby.

Formy:

• Wielokrotne wysyłanie komuś w Internecie lub przy użyciu telefonu komórkowego niechcianych informacji, obrazów, linków itp.
• Bardzo częste wysyłanie komuś e-maili i informacji za pomocą komunikatorów, czatów, pomimo niezgody odbiorcy.
• Wpisywanie bardzo dużej ilości niechcianych komentarzy pod zdjęciami czy wypowiedziami danej osoby w Internecie.

1. 7.     Szkodliwe treści

Szkodliwe treści to materiały, które mogą mieć negatywny wpływ na rozwój i psychikę dzieci i młodzieży. Dzieci mogą na nie trafiać celowo lub przypadkowo, np. poprzez mylne wyniki wyszukiwania, spam czy reklamę.

Do szkodliwych treści zazwyczaj zalicza się:

• treści pornograficzne, w tym materiały prezentujące relacje seksualne z wykorzystaniem przemocy oraz nietypowe i dewiacyjne zachowania seksualne;
• treści prezentujące przemoc i okrucieństwo, np. w filmach bądź brutalnych grach komputerowych;
• treści promujące zachowania autodestrukcyjne – samookaleczenia lub samobójstwa, bądź zachowania szkodliwe dla zdrowia, np. wyniszczające diety (tzw. ruch pro-ana), zażywanie narkotyków lub dopalaczy;
• treści dyskryminacyjne, nawołujące do wrogości lub nienawiści wobec różnych grup społecznych, narodowościowych, religijnych lub osób.

Jak postępować, będąc ofiarą cyberprzemocy?

• zapisuj w komputerze i telefonie wszystkie dowody związane z dręczeniem; potem pokaż je osobie, której ufasz,
• staraj się także zapisywać datę i godzinę przesłania wiadomości oraz wszystkie szczegóły dotyczące nadawcy; te informacje mogą być wykorzystane do ścigania sprawców,
• jeśli jesteś ofiarą cyberprzemocy na czacie, towarzyskiej stronie internetowej lub ciągle dostajesz wiadomości z groźbami, zgłoś to administratorowi Twojej sieci; adres zwykle jest podany na stronie administratora,
• zablokuj otrzymywanie wiadomości od danych osób lub użyj filtrów do zablokowania wiadomości przesyłanych od konkretnych nadawców,
• jeśli otrzymujesz niechciane wiadomości na Twój telefon komórkowy, zmień swój numer, a nowy numer daj tylko bliskim znajomym,
• nigdy nie trzymaj w tajemnicy faktu, że jesteś ofiarą cyberprzemocy; zawsze zgłaszaj na policję, że Ci grożono;

Gdzie szukać pomocy?

• Milczenie w tym przypadku nie jest złotem. Osoby mające do czynienia z cyberprzemocą powinny porozmawiać z rodzicami, nauczycielem albo pedagogiem.

Instytucje zajmujące się problemami przemocy

• 0-22 668-70-00 Niebieska Linia – telefon zaufania czynny w dni powszednie od 14.00 – 22.00; oferuje pomoc osobom doznającym przemocy, stosującym przemoc i świadkom przemocy,
• www.helpline.org.pl e-mail: helpline@helpline.org.pl, czat ze strony http://helpline.org.pl/, telefon 800 100 100 (od poniedziałku do piątku w godz.12-18),
• www.fdds.pl portal dotyczący problemu krzywdzenia dzieci,
• www.dzieckowsieci.pl strona kampanii społecznej koncentrującej się na ochronie dzieci przed niebezpiecznymi zachowaniami i treściami w Internecie,

Odpowiedzialność karna

• cyberprzemoc i stalking w Polsce są zabronione. Obecnie podlegają one karze na podstawie art.190a Kodeksu Karnego.
• paragraf 1: Nękanie, wzbudzanie poczucia zagrożenia i istotne naruszanie prywatności osoby lub osoby jej najbliższej podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
• paragraf 2: Tej samej karze podlega wykorzystywanie wizerunku danej osoby lub podszywanie się pod nią.
• paragraf 3: Jeżeli następstwem czynu określonego w §1. lub §2. jest targnięcie się ofiary na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności do lat 10.
• w Polsce posługiwanie się Internetem w celu prześladowania innych nie jest bezkarne! Karalne są również zniewaga, groźba karalna, niszczenie danych informatycznych i utrudnianie dostępu do danych informatycznych, które mogą być przejawami cyberprzemocy.

PORADY DLA RODZICÓW

Rozmawiaj o zasadach bezpiecznego korzystania z Internetu.

Poznawaj Internet razem z dzieckiem.

Pamiętaj, aby zabezpieczyć wszystkie urządzenia, które łączą się z Internetem (również telewizor, konsolę do gier, smartfon) w filtry kontroli rodzicielskiej.

Proponuj strony dostosowane do wieku i zainteresowań dziecka.

Korzystaj z porad specjalistów.

Jeśli masz taką możliwość umieść komputer w miejscu widocznym – tak abyś widział, co robi Twoje dziecko.

Przypominaj dziecku by nie ujawniało w sieci swoich danych osobowych: imienia, nazwiska, adresu, numeru telefonu itp.

Przypominaj dziecku by nie umawiało się z osobami poznanymi w Internecie – nikt nie wie, kto tak naprawdę jest po drugiej stronie. Niestety Twoje dziecko może natknąć się w Internecie na złodziei, pedofilów czy osoby rekrutujące do sekt.

Kontroluj, co publikuje dziecko w sieci – lepiej żeby nie umieszczało kompromitujących zdjęć i filmów.

Interesuj się tym, co robi Twoje dziecko w Internecie – zobacz czy gra w odpowiednie dla swojego wieku gry, czy wchodzi na bezpieczne strony internetowe.

Powiedz dziecku, że jeżeli coś w Internecie je zaniepokoi – powinno Ci o tym powiedzieć.

Pamiętaj, że nadmierne korzystanie z komputera może prowadzić do uzależnienia. Zachęcaj dziecko do innych zajęć.

Kamil Urbaniak – wicedyrektor szkoły

Gabriela Dąbrowska – pedagog / psycholog szkolny